Ukuri n'ikinyoma kubiribwa dusanzwe turya.
Ukuri cyangwa Ikinyoma?: Ibiribwa Bisanzwe Twabeshyweho
Reka tuvugishe ukuri — Amakuru ku mirire rimwe na rimwe asa n’aho ari nk’imikino idashirayo, amakuru agenda ahindagurwa cyangwa akumvikana nabi uko ahererekanywa. Benshi muri twe twabonye ibiribwa byari bisanzwe bya buri munsi bihinduka bibi mu ijoro rimwe, hanyuma bikongera kwakirwa nyuma y’imyaka nkaho nta cyabaye. Urugero, amavuta y'inka yagiye ashyirwa ku ruhande asimbuzwa marigarine (nyuma haza kugaragara ko margarine ari mbi kurushaho kuko irimo ibinure bibi). Tubayeho mu gihe ibihuha byemerwa kurusha ukuri, kandi umutwe w’inkuru utesha agaciro ukuri ukwirakwira vuba kurusha ubushakashatsi nyabwo.
Muri iyi nkuru ngufi, tugiye gusuzuma ibihuha bitatu by’ingenzi bijyanye n’ibiribwa byamaze igihe kirekire kurusha uko byari bikwiye, ibihuha byagize ingaruka ku isoko ry’ibiribwa, byahinduye amabwiriza y’imirire ndetse n’ibyo turya. ,Turagaragaza ukuri kuri byo.
Ni igihe cyo gutandukanya ukuri n’ikinyoma.
1. AMAGI
Ikinyoma: Amagi ni mabi ku buzima bw’umutima wawe.
Hari amavuta meza ( unsaturated fats) n’amavuta mabi ( saturated fats)
Amavuta meza aboneka mubiribwa nka avoka, amavuta ya elayo (olive oil) amafi arimo amavuta menshi nka salmon, ubunyobwa ndetse n’imbuto (seeds) ni ingenzi cyane kumubiri wawe kuko:
Agabanya ibyago byo kurwara indwara z’umutima.
Afasha umubiri kwakira vitamine zitandukanye.
Ashyigikira imikorere myiza y’ubwonko n’uturemangingo, byongeye
Atuma wumva uhaze kandi unyuzwe nyuma yo kurya.
Amavuta mabi kenshi aboneka mubiribwa bitunganyijwe munganda no mubiryo bikaranze cyane kandi azwiho kongera ibyago byo kurwara indwara z’umutima. Niyo mpamvu ari ngombwa kuyitondera no kuyagabanya mu mafunguro yawe.
Inama: shyira amavuta meza kumafunguro yawe ariko amavuta mabi uyarye murugero ruto.
Icy’ingenzi ni uguhitamo ubwoko bwiza bw’amavuta no kugenzura ingano y’biryo urya, aho gukuraho burundu amavuta mwifunguro ryawe’.
Soma neza ibiri kurupapuro rwerekana ibigize ibiribwa (food labels) kugirango umenye ibirimo witondera cyane ibiribwa byanditseho ko bifite amavuta make (low-fats) kuko akenshi bashyiramo isukari cyangwa ifu yongera uburyohe( refined carbohydrates) kugirango ibiryo biryohe.
3. UMUTOBE TUBESHYWA KO ARI MWIZA
Ikinyoma: Umutobe w’imbuto wasimbura imbuto ubwazo.
Kuva mu bwana bwacu twari tuziko umutobe w’imbuto twikoreye murugo iwacu ari mwiza cyane kubuzima bwacu, ndetse tuwutegura mubyo duha abana bacu tuziko turi kubafasha no kubagirira neza. Gusa ukuri nuko iyo dutegura imbuto ngo zivemo umutobe cyangwa smoothie, dukamura ndetse tukanywa isukari nyinshi ugereranije niyo turya urubuto uko rwakabaye. Ibi bitera isukari mumaraso kuzamuka byihuse. Ibi iyo bibaye kenshi, bituma umubiri utakaza ubushobozi bwo gukoresha neza isukari nk’isoko yimbaraga ibyitwa insulin resistance.
Bamwe muri twe hari n’igihe dushukwa nibyo dusoma munyandiko z’abahanga mubya siyansi zivuga ko imitobe y’imbuto ifite imimaro myinshi. Iyo usomye urugero inyandiko yasohotse muri 2021 ifite umutwe ugira uti “ imitobe y’imbuto: ese igira umubaro cyangwa irangiza? Isesengura bimenyetso”.Ushobora kuba wayisoma ukemera ibirimo kuko yasohowe n’abahanga bazwi kandi kurubuga rukomeye, nyamara byagaragaye ko abanditsi bayisohoye (CHSR0 bafite aho bahuriye n’ ihuriro ry’inganda zikora ndetse zikanatunganya imitobe ikomoka kumbuto muburayi AIJN) soma inyando yose hano bityo rero hashobora kubaho guhengamira kuruhande rumwe cyangwa gukingira ikibaba inganda zitunganya imitobe kuko baba babifitemo inyungu.
Ukuri:kuba umutobe ukomoka kumbuto ntibisobanuye ko umutobe usimbura urubuto. Ndabizi rwose ko bigoye kubyiyumvisha kubera amatangazo menshi yamamaza, gukundwa n’ibyamamare bitandukanye ndetse nuducupa duteye amabengeza two gushyiramo smoothie, ariko ukuri nuko imitobe myinshi iba yakuwemo ibikatsi (fiber) ndetse ikaba yongereye isukari, ariko imbuto zumwimerere zikwiye kuba amahitamo arambye kubera intungamubiri zikungahayeho.
Ibikatsi (Fibre) biba mumbuto bikora nka rutangira, bigatuma isukari yinjira mumubiri gahoro gahoro. Iyo ukoze umutobe w’imbuto, iyi fiber iratakara, ibi bituma isukari igira ubushobozi bwo kujya nmumaraso ari nyinshi kandi icyarimwe.
Inama: Jya ufata umutobe w’imbuto nyuma y’ifunguro rinini nkuko ufata cake nibindi biryohereye gusa atari nk’ifunguro witezeho impinduka nziza k’ubuzima bwawe. Kandi igihe usoma inyandiko zivuga kumirire, nibyiza kugenzura neza uwateye inkunga ubushakashatsi kugirango umenyeko nta kubogama.
Hashize igihe kinini cyane tubeshywa, tukagira ubwoba bwo kurya amagi no gufata amavuta yose gusa igihe niki ngo dusobanukirwe byinshi. Imirire si urutonde rurerure rugaragara ibyo kurya byiza cyangwa ibibi ahubwo ni ubumenyi bwa siyanse bugenda buhindagurika hagamijwe kudufasha gusobanukirwa icyagirira umubiri wacu akamaro kandi muburyo bwizewe.
Ubutaha rero umuntu akubajije impamvu wahisemo amafunguro ufata nizere ko uzamuha ibisobanuro bifatika kandi bishingiye kukuri.
Uwagira ikibazo yatubaza muri comment cyangwa ufite inyunganizi yicyo yifuzako twazavugaho ubutaha.
Mugire Umunsi mwiza
Comments
Post a Comment